ADEM
Interview door Marijn v.d Jagt
 
'Het stroomde zo de zee in', zegt de jonge vrouw op het toneel. 'Als een grote modderlawine perste het zich door dat gat in de zee.' Het is duidelijk waar de vrouw het over heeft: over de lekkende aardolie bij het Amerikaanse booreiland. Wekenlang heeft het nieuws bolgestaan van de pogingen om ‘het gat’ te dichten. We weten er van, maar net als de vrouw op het toneel weten we het ook weer niet precies. Hoeveel olie is er eigenlijk gelekt, vraagt een andere acteur in de voorstelling Adem. En hoe diep onder water was dat gat? En hoe lang duurde het voor het gat werd gerepareerd? 
Verschillende gebeurtenissen uit het wereldnieuws worden in Adem besproken. Niet zoals dat bij de groenteboer gebeurd: kort en vol emotie ('Erg hé?), maar uitgebreid en vol rust. Naar elke prater wordt intens en met interesse geluisterd. 'Een sauna voor de geest', zo noemt schrijver en regisseur Olivier Provily zijn nieuwe voorstelling, 'bedoeld om het denken te ontspannen'. Vijf acteurs op het toneel voeren beurtelings een gesprek, over vluchtelingen die 'onze kant opkomen', over verkrachtingen in Oeganda. Maar ook over gebeurtenissen van langer geleden: het wegvoeren van de mannen in Srebrenica bijvoorbeeld. De ellende in de wereld wordt benoemd, maar de figuren op het toneel lijken niet zo goed te weten wat ze er mee aan moeten. 'De voorstelling is geen oproep tot actie', zegt acteur Anne Gehring. 'Het is een poging om het er écht over te hébben.' 
Als onderwerp voor een toneelstuk lijkt dat misschien weinig, geeft Provily toe. Toch biedt hij het publiek een in zijn ogen prettige en belangrijke ervaring. Hij maakt wel vaker voorstellingen waarin acteurs niet veel meer doen dan héél rustig praten, en het toneel is daar volgens Provily bij uitstek de plek voor. 'Hoe vaak heb je nou eigenlijk een gesprek waarin je écht naar iemand luistert?’ beaamt acteur Bram van der Heijden. ‘Praten is meestal niet meer dan informatie uitwisselen, waarbij iedereen in z'n eigen gedachten blijft zitten.’ Meestal ga je er daarbij van uit dat de ander wel snapt waar je het over hebt. Gehring: ‘In Adem wordt dóórgevraagd. Het is mooi om eens stil te staan bij alles wat er gebeurt. Maar we staan ook stil bij onze eigen onwetendheid.’
De titel Adem verwijst misschien naar het feit dat praten voor mensen hetzelfde is als ademen, we hebben het nodig om met elkaar in contact te komen, hoe onbeholpen dan ook. Voor de regisseur en de acteurs staat het ook voor verbondenheid. Anne Gehring: 'Je hebt dezelfde adem als iemand die de overstroming in Pakistan meemaakt.' Olivier Provily: 'Je bent dus verbonden met iemand die in Oeganda wordt verkracht.' Bram van der Heijden: 'Al is het alleen maar omdat we tegenwoordig zo veel weten van wat er in de rest van de wereld gebeurt. Je krijgt het 'binnen' via de media. Maar de vraag is, of het je dan ook raakt.’ Die vraag leggen de makers van Adem aan zichzelf voor, en aan het publiek.